De valkuil van zelfstandigheid (ben je zelf)

Ik spreek met grote regelmaat ondernemers en mensen die van plan zijn voor zichzelf te beginnen. Het valt op dat deze groep een enorme prestatiedrang heeft en dat is maar goed ook. Die energie hebben ze nodig om hun ambitieuze doelen te realiseren. Zeer uitgebreid onderzoek op Stanford University, beschreven door INSEAD laat zien dat de behoefte aan 'zelfontplooiing' de belangrijkste motivatiebron is. Dat is een rekbaar begrip. We kennen de term uiteraard als hoogste behoefte in de piramide van Maslow, maar desondanks is er geen alom geaccepteerde definitie.

Uiteindelijk komt het er in mijn ogen op neer dat iemand bewust prioriteit gaat geven aan de realisatie van zijn persoonlijke wil. Dit veronderstelt dat je weet wat je wilt en dat je een idee hebt hoe je dat zou kunnen realiseren. Dat verlangt uiteraard een bepaalde mate van vrijheid en zekerheid. Ik merk dat dit nog wel eens mis gaat. Dat geldt niet alleen voor ondernemers, maar dat is de groep waar ik me op richt.

Weinig mensen beseffen dat de persoonlijke wil zich op 2 manieren manifesteert. Het genoemde onderzoek besteedt daar ook geen aandacht aan.

  1. De wil kan zich 'naar buiten' richten. In essentie is er een drang om zich naar buiten te manifesteren met dadendrang. Dat kan uiteraard op vele manieren (zakelijk succes, rijkdom, openlijke bijdragen aan goede doelen enz.).
  2. De wil kan zich ook 'naar binnen' richten. In essentie is er dan sprake van een drang om steeds bewuster en evenwichtiger alle processen te doorgronden die zelf in gang worden gezet. Deze wil richt zich op een permanent persoonlijk leerproces waarin de effectiviteit en efficiency van het persoonlijk handelen steeds verder toeneemt.

Veel mensen die voor zichzelf beginnen voelen bewust de wil om hun eigen plan te realiseren en worden daarin belemmerd door hun bestaande werkomgeving. Daarom besluiten ze de stap naar zelfstandigheid te zetten. De groep met een 'naar buiten' gerichte wil loopt al snel tegen een valkuil aan:

De nieuwe onderneming wordt met grote gedrevenheid gestart. Om de benodigde persoonlijke vrijheid te waarborgen, worden persoonlijke zekerheden (een vast inkomen) opgegeven. Vanuit een sterke drang om naar buiten te treden worden grootse plannen ook groots neergezet. Dat gaat een enkele keer goed, maar meestal is het start-budget niet toereikend om het elan vast te houden en ontstaat afhankelijkheid van klanten, leveranciers, investeerders, personeel en onderaannemers, omdat simpelweg vaak de kosten hoger zijn dan gedacht en de inkomsten tegenvallen. Vanuit die afhankelijkheid gaat de zelfstandigheid verloren en is de ondernemer in zijn persoonlijke ambitie terug bij af.

Hiervoor zijn 2 redenen:

  1. Bij naar buiten gerichte manifestatie-drang is de behoefte dominant om snel groot te worden en wordt een start-up ingericht alsof het een multinational is, met de bijbehorende kostenstructuur en externe afhankelijkheid.
  2. Bij naar buiten gerichte manifestatie-drang is de weerbaarheid voor tegenslag kleiner.

Ondernemers die starten vanuit de drang elke dag beter te worden in wat ze doen en dus iedere vorm van tegenslag als een leerervaring zien hebben in mijn ervaring veel grotere kansen om te slagen. Vanuit die drijfveer kan een nieuw initiatief in eerste instantie zo klein mogelijk worden opgezet. Als de nieuwe onderneming op kleine schaal bestaansrecht blijkt te hebben kan vanuit positieve cashflow aan verdere groei gewerkt worden. Dat kan dan eventueel met externe investeerders om de groei te versnellen, maar de onderhandeling heeft dan een gezonde uitgangspositie. Groei is dan een gevolg van zorgvuldig elke dag de juiste stappen zetten, evalueren en verbeteren.

De belangrijkste vraag voordat je besluit om voor jezelf te beginnen is dus niet óf je het wel echt wilt. Het is de vraag waarom je het wilt.